İran, ABD’nin ekonomik yaptırımları genişletmesinin ardından karşılık vereceğini açıkladı. Tahran yönetimi, başta Çin ve Rusya olmak üzere önemli ticaret ortaklarının Washington’ın baskısına direnmesini beklediğini bildirdi.

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, pazartesi günü İran’a yönelik yeni yaptırımları duyurdu. Bessent, İran’la ticareti sürdüren ülkelerin dolar temelli finans sistemine erişimlerini kaybetme riskiyle karşı karşıya kalabileceğini söyledi. Ancak Washington, en ağır yaptırım seçeneklerini devreye sokmadı.

Bessent, hangi ülkelerin hedef alınacağını ve yaptırımların ne zaman yürürlüğe gireceğini açıklamadı. Ülkelere ve şirketlere İran’la ekonomik bağlarını kesmeleri için süre tanınacağını belirtti.

ABD Hazine Bakanlığı ayrıca 60 kişi, kuruluş ve gemiyi yaptırım listesine ekledi. Ancak İran’ın petrol ticaretini kolaylaştırdığı düşünülen Çinli finans kuruluşları listede yer almadı.

İran Ekonomi Bakanı Ali Madanizadeh, yaptırımların ardından devlet televizyonuna yaptığı açıklamada, “ABD yaptırımlarına tamamen hazırız” dedi.

Madanizadeh, “Doğal olarak düşmanlarımız bize karşı ekonomik bir terör saldırısı başlatmak istiyor. Ancak bizim de araçlarımız var ve oyunu nasıl oynayacağımızı biliyoruz. Savunmamız artık yalnızca savunmadan ibaret değil. Düşmanlarımız bir saldırı beklemeli” ifadelerini kullandı.

Çin ve Rusya’nın ABD’nin yaptırım politikasını “kabul etmediğini” söyleyen Madanizadeh, başka ülkelerin de Washington’ın baskısına direnmesini beklediklerini belirtti.

İran Devrim Muhafızları Sözcüsü Tuğgeneral Hüseyin Mohebbi de İran’ın altyapısının hedef alınması halinde ABD’nin hayati çıkarlarına ve enerji geçiş noktalarına ağır darbeler vurulacağını söyledi.

Pakistan arabuluculuğunda görüşmeler sürüyor

İran ile ABD haziran ayında geçici bir barış anlaşması imzalamıştı. “İslamabad Mutabakatı” olarak adlandırılan anlaşma kısa süre içinde çıkmaza girdi.

Arabuluculuk yapan Pakistan ise Tahran’daki son görüşmelerde çatışmanın daha fazla tırmanmasının önlenmesi ve Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması gibi konularda “önemli ilerleme” sağlandığını açıkladı.

Pakistan İçişleri Bakanı Muhsin Nakvi, Genelkurmay Başkanı Asım Munir ile birlikte gerçekleştirdikleri Tahran ziyaretinin ardından İran Cumhurbaşkanı’yla “çok yapıcı” görüşmeler yaptıklarını söyledi.

Diplomatik çözüm hâlâ uzak

ABD Başkanı Donald Trump yönetimi, enerji fiyatlarını yükselten ve aylardır süren savaşı sona erdirmek için İran üzerindeki ekonomik baskıyı artırmaya yöneliyor. Ancak İran onlarca yıldır ABD ve uluslararası yaptırımlar altında bulunmasına rağmen, bu yaptırımlar Tahran yönetiminin politikalarında köklü bir değişiklik yaratmadı.

Son haftalarda taraflar arasında büyük çaplı saldırılar yaşanmasa da savaşın diplomatik çözüme yaklaştığına dair güçlü bir işaret bulunmuyor. Washington, İran’ın Körfez’deki gemilere ve müttefikleri aracılığıyla Kızıldeniz’deki deniz trafiğine yönelik saldırılarını durdurmanın yollarını arıyor.

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının başlamasının üzerinden yaklaşık altı ay geçti. Çatışmalarda çoğu İran ve Lübnan’da olmak üzere binlerce kişi hayatını kaybetti.

Savaş İran’ın konvansiyonel askeri kapasitesinin önemli bölümünü zayıflatırken ekonomiye de ağır zarar verdi. Buna karşın Tahran, Körfez ülkelerini ve Hürmüz Boğazı’ndan geçen petrol tankerlerini tehdit edebilecek ölçüde füze ve insansız hava aracı kapasitesini koruyor.

Çin’in İran petrolündeki rolü

Washington’ın yaptırımlar konusunda en fazla dikkat ettiği ülkelerden biri Çin. Pekin, uzun süredir İran petrolünün en büyük alıcısı konumunda. Ancak ABD’nin temmuz ortasında İran limanlarına yönelik ablukayı yeniden uygulamaya başlamasıyla İran’ın Çin’e petrol sevkiyatı azaldı.

Uzmanlara göre Washington, gelecek ay Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping arasında yapılması beklenen görüşmeler öncesinde Çin bankalarına ağır yaptırımlar uygulamaktan kaçınıyor. Özellikle Pekin’in kritik minerallerin ihracatını kısıtlayarak karşılık vermesi ihtimali ABD açısından önemli bir risk olarak görülüyor.

Bessent ise Çin bankalarına ilişkin soruya, “Kimsenin ABD yaptırımlarının erişiminin dışında olmadığını açıkça göstermek istiyoruz” yanıtını verdi.

Çin Dışişleri Bakanlığı da yaptırım ve baskı politikalarının çözüm getirmediğini belirterek Pekin’in kendi çıkarlarını korumak için gerekli adımları atacağını açıkladı.

Kaynak: Gazete Oksijen